Zadatek i zaliczka są terminami, które często są mylone ze sobą, dlatego w skrócie wyjaśnimy różnice pomiędzy tymi dwoma pojęciami.
Zadatek
W praktyce notarialnej zadatek jest formą pieniężną lub w niektórych przypadkach formą rzeczową, przekazywaną stronie sprzedającej w umowie przedwstępnej przez stronę kupującą.
W razie niewykonania umowy przez stronę kupującą, druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli do umowy przyrzeczonej nie doszło z winy strony sprzedającej, wtedy strona kupująca może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Zadatek może być określony w dowolnej formie, ale zwyczajowo uznane jest, że powinien wynosić 10% ceny sprzedaży. Zadatek zaliczany jest na poczet ceny w razie zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży.
Rozwiązanie umowy skutkuje zwrotem zadatku oraz w takim przypadku nie występuje obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej. Analogicznie wygląda sytuacja, w której umowa nie została zawarta z przyczyn niezależnych od stron lub sytuacji, kiedy obie strony zawiniły.
Zaliczka
Zaliczka stanowi formę bardziej niesformalizowaną, nie jest wprost uregulowana w przepisach i co do zasady podlega zwrotowi w razie gdy umowa nie dojdzie do skutku. Wina którejkolwiek ze stron nie ma znaczenia.
Podsumowując, zaliczka nie daje gwarancji doprowadzenia do finalizacji transakcji, ponieważ każda ze stron może wycofać się z umowy nie ponosząc żadnych konsekwencji finansowych, natomiast zadatek ma na celu zabezpieczenie realizacji umowy chroniąc i jednocześnie dyscyplinując obie strony umowy. Jeśli nie dojdzie do jej wykonania przez jedną ze stron, druga strona może od niej odstąpić i zachować otrzymany zadatek, a jeśli sama go dała, może zażądać sumy dwukrotnie wyższej.
Zawierając przedwstępną umowę sprzedaży istnieje możliwość pobrania zadatku, jak i zaliczki.